De economische waarde van de technologische sprong voorwaarts
De hoeveelheden gegevens die in het internet der dingen (IoT) worden gegenereerd, vereisen een fundamentele verandering van de huidige informatie-infrastructuur. IoT-systemen moeten autonoom, robuust en vooral veilig zijn.
Wanneer de boorkop van het olieplatform 1500 meter onder het wateroppervlak communiceert met het onderhoudscentrum op het land of wanneer sensoren via een app melden dat de temperatuur tijdens het transport van medicijnen buiten het toegestane bereik ligt, dan spreken we van het internet der dingen (IoT). De koppeling van gereedschappen en machines, auto’s en roltrappen, huishoudelijke apparaten en robots verandert alle sectoren van de economie. Het IoT biedt bedrijven enorme kansen, maar brengt ook veiligheidsrisico’s met zich mee.
Het web der dingen is ondenkbaar zonder big data en analytics. Alleen door het massaal verzamelen van gegevens en de intelligente analyse daarvan is netwerken mogelijk. De eisen die aan het gegevensbeheer worden gesteld, zijn enorm. Zo moeten informatiestromen in fracties van seconden worden verwerkt. Kunstmatige intelligentie (AI) helpt daarbij. Volgens een enquête onder ongeveer 500 industriemanagers in het Duitstalige gebied maakt al de helft van de productiebedrijven gebruik van AI. Patrick Schwarzkopf van de Vereniging van Duitse Machine- en Installatiebouwers, afdeling Robotica en Automatisering: “En dat percentage groeit snel, ook de toepassingsgebieden nemen toe”. Voor sommige Duitse middelgrote bedrijven is IoT als oude wijn in nieuwe zakken: bedrijven als SEW Eurodrive, Claas Landmaschinen of Stiebel Eltron verstuurden al meer dan tien jaar geleden gegevens van machines naar machines. Destijds ging het om het bevorderen van automatisering. Bij energieleveranciers werd een vroege vorm van IoT, het aflezen van verwarmingsmeters, al twintig jaar geleden toegejuicht: zelfs toen kwam er geen medewerker meer naar de woning, maar bleef hij in de auto zitten, omdat hij de gegevens van daaruit op afstand kon aflezen. Inmiddels zijn de leveranciers nog verder gegaan: Smart Power Grid staat bijvoorbeeld voor intelligente distributienetwerken voor de stroomvoorziening. Hierbij wordt de energievoorziening met behulp van het IoT aangepast aan het actuele verbruik. Een lange verkiezingsnacht in de Verenigde Staten of een voetbalwedstrijd in Duitsland? Miljoenen mensen zitten dan voor de televisie. Gevolg: er wordt meer energie in de netten gevoerd. En het gaat nog verder. Er ontstaan nieuwe bedrijfsgebieden doordat leveranciers bestaande producten aanvullen met IoT-extra’s of geheel nieuwe producten met IoT-functies ontwikkelen.
De software-industrie reageert op de uitdaging om grote hoeveelheden snel binnenkomende gegevens te verwerken: er zijn nieuwe diensten ontwikkeld, zoals SAS Event Stream Processing.
Echt-tijd evaluaties
De gegevens worden niet pas na opslag geanalyseerd, maar al tijdens de overdracht in de cloud. “Hierdoor zijn realtime evaluaties mogelijk, niet alleen van gegevens die door sensoren worden geleverd, maar ook van transacties op sociale media en websites”, legt Annette Green uit, verantwoordelijk voor Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk bij wereldmarktleider SAS. “Zo krijgen bedrijven snelle, schaalbare resultaten uit hun IoT-gegevens.”
IoT helpt op de weg: Volvo Trucks, fabrikant van bedrijfsvoertuigen, verzamelt voortdurend alle functies van de voertuigen en analyseert deze zo nauwkeurig dat problemen al in een vroeg stadium worden herkend – en niet pas wanneer de vrachtwagen langs de kant van de weg staat. IoT helpt bij de klantenservice: volgens het onderzoek “Experience 2030: The Future of Customer Experience” kunnen wachtrijen binnenkort tot het verleden behoren. Volgens de auteurs van het onderzoek zal in de komende tien jaar ongeveer twee derde van alle klantcontacten worden afgehandeld via smartphones, het internet of informatiebalies met behulp van intelligente machines. Maar dat is nog niet alles: verzekeraars kunnen hun werkprocessen verbeteren, van klantdialoog tot individuele tariefbepaling. Een voorbeeld hiervan is de schadeafhandeling van een Europese verzekeringsgroep: als een klant een auto-ongeluk heeft, meldt hij dit via zijn verzekeringsapp. Eerst beantwoordt hij dringende vragen, bijvoorbeeld of er gewonden zijn. Vervolgens beschrijft de klant de schade en stuurt hij eventueel een foto mee. De app toont hem de dichtstbijzijnde erkende garages of – als de auto niet meer rijdt – regelt een sleepdienst en belt een taxi.
Op de achtergrond worden veel controles uitgevoerd: wijzen de gegevens erop dat er mogelijk sprake is van fraude? En er is een kostenmodel dat, rekening houdend met het merk, het model en de leeftijd van het voertuig, automatisch de hoogte van de schade berekent en bepaalt hoe deze zaak moet worden afgehandeld. Annette Green: “Er zijn mogelijkheden voor het waardetoevoegende gebruik van analysetools in de hele waardeketen.”
Volgens de SAS-manager heeft corona aangetoond dat veel bedrijven in Duitsland nog aanzienlijke tekortkomingen hebben op het gebied van digitale netwerken. Bedrijven zonder methodische, conceptuele, organisatorische en technische procedures voor het gebruik van de hulpbronnen “gegevens” raakten sneller in moeilijkheden dan bedrijven die al inzetten op big data en analytics of AI: “Ze creëren daarmee meer veerkracht, die hen ook in de toekomst beschermt bij onverwachte gebeurtenissen en hen de mogelijkheid biedt om nieuwe producten, diensten en bedrijfsactiviteiten te ontwikkelen en daarmee nieuwe omzetbronnen aan te boren.”
Waardeverhogende analysetools
Een voorbeeld uit het midden- en kleinbedrijf: het bedrijf Bornemann Gewindetechnik (60 medewerkers) uit Nedersaksen overweegt een adviesafdeling op te richten, omdat het door een nieuwe technologie de komende jaren over enorme hoeveelheden gegevens zal beschikken. Sinds een half jaar verkoopt Bornemann slimme schroefdraadspillen die zijn uitgerust met minisensoren en via Bluetooth gegevens naar een machine of een mobiele telefoon sturen. Informatie over de verdraaiing van de spindel, over de interne belastingen en trillingen. “Het is alsof je met röntgenogen in de schroefdraad kijkt”, legt directeur Moritz von Soden uit. Klanten van Bornemann, bijvoorbeeld fabrikanten van hefbruggen of extruders, kunnen nu 24 uur per dag zien in welke staat hun producten verkeren. Onderhoudsintervallen kunnen worden geoptimaliseerd en storingen voorkomen. Bornemann zelf verkrijgt door de analyse van de gegevens nieuwe kennis, bijvoorbeeld over de exacte belastingsprofielen. “Deze kennis kunnen we in de toekomst aan onze klanten aanbieden als aanvulling op onze schroefspindels”, zegt Von Soden. En hoe zit het met de IT-beveiliging bij IoT? Patrick Schwarzkopf: “De koppeling van machines, installaties en apparaten is een makkelijke prooi voor hackers. Ze proberen steeds weer in te breken in IoT-systemen – daar moet een stokje voor worden gestoken.” Cyberbeveiligingsexperts weten hoe ze zich kunnen beschermen. Schwarzkopf: “Als AI-tools worden gebruikt, kunnen afwijkingen in de datastroom gemakkelijker worden herkend.” Hij noemt een voorbeeld uit de voedingsmiddelenindustrie: “Als een hacker bijvoorbeeld de samenstelling van melkpoeder wil wijzigen door middel van een commando, herkent AI een dergelijke onaangekondigde datastroom onmiddellijk en voorkomt het servicemanagementsysteem dat deze wordt doorgestuurd. Wat niet in het aangeleerde patroon past, activeert een alarm.”
De koppeling van veel verschillende apparaten, zowel in de industrie als in het dagelijks leven, wordt aangeduid als het internet der dingen (Internet of Things, IoT). De met het internet verbonden lampen of de koelkast van het slimme huis behoren net zo goed tot het IoT als een gekoppelde productie-installatie. De koppeling van industriële machines wordt ook wel Industrie 4.0 of Industrial Internet genoemd.
Volgens een schatting van netwerkleverancier Cisco zullen tegen 2022 een biljoen apparaten met het IoT verbonden zijn. Naast de netwerkverbinding van de industrie verwachten de analisten van het technologieconcern door de ontwikkeling van smart cities een fundamentele verandering van de huidige informatie-infrastructuur. Door de netwerkverbinding van de stad, bijvoorbeeld van verkeerslichten, voertuigen, inwoners en bestuur, moeten steden efficiënter, vooruitstrevender, groener en sociaal inclusiever worden.
Het internet der dingen heeft nu al een blijvende invloed op ons dagelijks leven. Zo biedt de smartphone als schakelcentrum naast communicatie ook toegang tot de verlichting van de woning, de boodschappen, de keukenapparatuur of zelfs de eigen voordeur. Tegelijkertijd zullen innovatieve bedrijfsmodellen van de digitale markt leiden tot een fundamentele herstructurering van de waardeketens. Het echte potentieel van het IoT ligt namelijk in de koppeling van data aan de eigen bedrijfsorganisatie. Hierdoor kunnen bedrijven producten en diensten aanbieden die zich sneller aanpassen aan de behoeften van de klanten en aan veranderende marktomstandigheden.
Colofon
Internet of Things
Speciale uitgave van Frankfurter Allgemeine Zeitung GmbH
Verantwoordelijk voor de redactionele inhoud:
FAZIT Communication GmbH
Frankenallee 71-81
60327 Frankfurt am Main
Bedrijfsleiding: Hanner Ludwig
Redactie: Dirk Mewis, Julia Hoscislawski (verantwoordelijk)
Layout: F.A.Z. Creative Solutions, Christian Küster
Auteurs: Lukas Baur, Harald Czycholl, Herlmut Gassel, Torsten Lörcher, Laurent Meister, Anja Steinbuch
Verantwoordelijk voor advertenties: Ingo Müller, www.faz.media