Çapraz dişli mil: Vinçte düzen
Çapraz dişli miller, derin deniz araştırma gemilerindeki halat vinçlerinde kilit bir rol üstlenir. Antarktika Okyanusu, Dünya’nın tarihi ve iklim değişikliğinin etkileri hakkında değerli bilgiler barındırır. -50 °C’nin altındaki sıcaklıklarda, fırtınalarda ve köpüklü denizde araştırma vinçleri dönerek ölçüm sondalarını, konteynerleri veya aletleri özel kablolarla 5000 metre derinlikteki okyanus tabanına indirir. Araştırmalar bittiğinde, bu vinçler ekipmanı güverteye geri getirir.
“Yukarı çıkan özel kabloyu vinçte öylece bırakırsak, kablo karmakarışık bir şekilde sarılır,” diye uyarıyor Hatlapa Servis Müdürü Heinz Garbers. “Kabloda tonlarca yük asılı. Kablo sargıları vinçte birbirinin üzerinden kayarak birbirine dolanır. Böyle bir özel kablo, maliyeti birkaç yüz bin avroya mal olur ve arızalanırdı.” Hamburg yakınlarındaki Pinneberg ilçesinde bulunan Hatlapa Uetersener Maschinenfabrik, 1919 yılında Max Hatlapa tarafından kurulduğundan beri dünyanın dört bir yanındaki “dev gemileri” kompresörler, vinçler ve dümen sistemleriyle donatmaktadır. Bugün 330 çalışanı, yaklaşık 140 milyon Euro yıllık ciro elde ediyor. Üretilen gemi ekipmanlarının yüzde 80’i ihraç ediliyor. Bu orta ölçekli küresel oyuncunun en önemli pazarı Asya’dır. Kıbrıs, Şanghay ve Singapur’daki şubeleriyle şirket, müşterilerinin yakınında yer almaktadır.
Garbers, “Çapraz dişli mil sayesinde, pürüzsüz tambur üzerinde kablo sargısını sargı üzerine, kablo katmanını katman üzerine sarıyoruz” diyor. Sarılan özel kablo, vinç boyunca bir makara üzerinde yavaşça ileri geri hareket ettiriliyor. Bu ileri geri hareketin hızı, vinçin dönüş hızına öyle uyum sağlar ki, vinç üzerinde kablo sargıları birbirine tam olarak hizalanır. Bu ileri geri hareketi, adından da anlaşılacağı gibi hem sağ hem de sol dişli olan bir veya daha fazla çapraz dişli mil sağlar. Vinç, şasisinde çapraz dişli milleri vinç eksenine paralel olarak barındırır ve bunları tam olarak ayarlanmış dönme hareketine tahrik eder. Millerdeki sağ ve sol dişler, üzerine sarılmış özel kablonun kılavuz makarasının sabitlendiği bir koşucunun ileri geri hareket etmesini sağlar.
Zorlu deniz koşullarında kendini kanıtlamış
Çapraz dişli milin ucundaki kızak, kendiliğinden ters yöne dönüyor. Garbers, “Böylece son konum anahtarlarına ve milin dönüş yönünün değiştirilmesine gerek kalmıyor; bu da zorlu deniz koşullarında güvenilirliği artırıyor” diyor. Vinçler –50 °C’ye kadar olan sıcaklıklara dayanır ve –30 °C’ye kadar çalışır. Tuzlu su basması sorun teşkil etmez, ancak buzlanma sorun yaratır. “Bu nedenle vinçler giderek daha sık güverte altındaki büyük odalarda bulunuyor,” diyor Garbers, pratikteki durumu açıklarken.
Araştırma vinçleri bir geminin ömrü boyunca dayanır. Bu, 30 ila 40 yıla karşılık gelir. Laeisz Gemi Şirketi’nden Bernd Farysch bunu doğruluyor: “Bir gemideki tüm teknik donanımlar, sert deniz koşullarında bakım ve kontrol gerektirir. Araştırma vinçleri ise hiçbir sorun çıkarmaz.” “Polarstern” gibi birçok Alman araştırma gemisinin armatörünün teknik müfettişi, araştırma vinçlerinin genellikle geminin sabit donanımına ait olduğunu söylüyor. Müşteriler, özel görevleri yerine getirmek için, bir araştırma seferinden önce gemiye ek vinçler monte ettirebilirler.
Garbers, “Son yıllarda her Alman gemisini araştırma vinçleriyle donattık” diyor. Bu vinçlerin toplam sayısı 64 olup, bunların hepsinde yalnızca Bornemann çapraz dişli vidaları kullanılıyor. Bu tesadüf değil. Genel Müdür Hans Gereke-Bornemann, müşterilerin güvenini şirketinin temel hedefi olarak vurguluyor. “Müşterilerimiz tarafından güvenilir bir ortak olarak algılanmayı hedefliyoruz ve sayısız müşterimizle kurduğumuz uzun vadeli ilişkilerden gurur duyuyoruz,” diyor Gereke-Bornemann. Bu felsefeyle, şirketini Hatlapa müşterisinin güven, sorumluluk ve güvenilirlik iş ilkelerine başarıyla entegre ediyor. Çapı 50 milimetreden büyük çapraz dişli millerin üretimi için Bornemann-Gewindetechnik, milin ekonomik ve gereksinimlere uygun üretimini aynı anda mümkün kılan özel bir makine geliştirmiştir. Çok daha büyük Hatlapa vinçleri ve Bornemann millerinden oluşan üniteler, açık deniz rüzgar enerjisi ve petrol sondaj platformları gibi diğer uygulamalarda da kullanılmaktadır. Martin Thurau/ee
Tedarikçi
Hildesheim yakınlarındaki Delligsen’de bulunan Bornemann-Gewindetechnik, 3.800 m²’lik tesisinde 40 çalışanıyla 25 yıldır her türlü özel şekle sahip dişli parçalar ile torna ve freze parçaları üretmektedir. Ürün yelpazesinde ayrıca bir ila yüz adetlik adetlerde ağır yük taşıma makaraları da bulunmaktadır. Şirket, bu amaçla kendi takım üretim tesisini işletmektedir. Hammadde olarak tüm işlenebilir malzemeler kullanılmaktadır. Ayrıca şirket, arızalı millerin onarımını da sunmaktadır. Dişli millerin standart boyutları, çap olarak 10 ila 180 milimetre arasında olup, uzunlukları ise altı metreye kadar uzanmaktadır.