Tijd voor vernieuwers
Lange tijd dreigde het Duitse midden- en kleinbedrijf de digitalisering te missen. De lockdown blijkt nu een drijvende kracht achter technologische vooruitgang te zijn.
Half maart kwamen onderzoekers van het Berlijnse bedrijf Pharmact op een idee: wat als elke patiënt die antistoffen tegen het coronavirus heeft, het door de arts afgegeven bewijs daarvan op zijn smartphone zou hebben? Dat zou bij concerten, in restaurants of aan landsgrenzen kunnen worden getoond. Zo gezegd, zo gedaan. Het MKB-bedrijf ontwikkelde een sneltest die na analyse van twee druppels bloed binnen 20 minuten zekerheid geeft of er antistoffen aanwezig zijn. Bij het testresultaat krijgt de patiënt een QR-code, die hij inleest in een app die door een consortium van bedrijven is geprogrammeerd. De veilige persoonlijke identificatie van de smartphonebezitter gebeurt via een procedure van het Berlijnse bedrijf WebID Solutions: de gebruiker houdt zijn identiteitskaart voor de smartphonecamera, de gegevens van de kaart worden gelezen en op echtheid gecontroleerd. Vervolgens maakt de gebruiker een foto van zichzelf, die wordt vergeleken met de foto op de identiteitskaart. Frank Jorga, directeur van WebID: “Zonder de Covid-19-pandemie zou dit idee nooit zijn ontstaan.”
Nood maakt dus vindingrijk – en is vaak de aanleiding om met oude gewoonten te breken en nieuwe wegen in te slaan. Wat in normale tijden ‘misschien ooit’ was, wordt in crisistijd ‘nu meteen’. De coronapandemie heeft dat eens te meer aangetoond. Veel kleine en middelgrote bedrijven, die tot nu toe slechts aarzelend werk maakten van de digitale transformatie, gaan nu krachtdadig te werk en ontwikkelen technologisch innovatieve oplossingen. “Ze zijn begonnen met het opzetten van digitale infrastructuur, het volledig digitaliseren van bedrijfsprocessen en het ontwikkelen van nieuwe, digitale bedrijfsmodellen”, constateert Bitkom-voorzitter Achim Berg. De crisis is “een wake-upcall”.
Eind 2019 waarschuwde de brancheorganisatie nog dat slechts 10 procent van de bedrijven hun kantoorwerk volledig had gedigitaliseerd. Corona heeft daar plotseling verandering in gebracht: vrijwel van de ene op de andere dag worden bestellingen van klanten via WhatsApp en aandeelhoudersvergaderingen via Skype mogelijk gemaakt. Interne berichten binnen bedrijven verlopen via de instant messaging-dienst Slack, webinars via Zoom. „Wat we sinds maart in het midden- en kleinbedrijf zien, is een gigantische veldproef”, zegt Dirk Pfitzer, senior partner bij managementadviesbureau Porsche Consulting. Overal worden nieuwe ideeën uitgeprobeerd, ontwikkelingen die vóór de crisis aarzelend werden aangepakt, worden versneld. “Covid-19 werkt als een katalysator”, zegt Pfitzer. “De digitale transformatie wordt enorm versneld.” Het is verheugend dat bedrijven zich daarbij richten op oplossingen “die hen daadwerkelijk een meerwaarde opleveren”.
Alleen nog digitaal ondertekenen
Ook het bedrijf Kapsch TrafficCom heeft hier aandacht aan besteed. Toen een groot deel van de medewerkers van deze leverancier van intelligente verkeerssystemen vanwege de contactbeperkingen moest thuiswerken, besloot het management een digitaal ondertekeningssysteem in te voeren. Het management hoefde daarbij niet helemaal vanaf nul te beginnen – al vóór de coronacrisis waren er intern mogelijkheden getest om de handgeschreven handtekening te vervangen. Het middelgrote bedrijf schafte de cloudgebaseerde e-handtekeningtool Adobe Sign aan. “Hiermee kunnen onze collega’s met handtekeningbevoegdheid in Oostenrijk en Duitsland ook vanuit huis via een browser of een mobiel apparaat documenten verzenden, ondertekenen, volgen en beheren”, legt Peter Schuchlenz, procuratiehouder bij Kapsch TrafficCom, uit. Zo konden handtekeningen eenvoudig en snel worden uitgewisseld. “Naarmate digitale handtekeningen steeds meer worden geaccepteerd door overheidsinstanties en rechtbanken, zal het toepassingsgebied toenemen”, is Schuchlenz ervan overtuigd.
Middelgrote bedrijven tussen de Noordzee en de Alpen digitaliseren zich momenteel echter niet uit noodzaak. Toen de Duitse economie half maart in de lockdown werd gestuurd, zette Stefan Flohr, directeur van Flohr Industrietechnik – een bedrijf gespecialiseerd in aandrijftechniek in de buurt van Koblenz – een digitaliseringsidee om dat hij al een tijdje met zich meedroeg: hij verving de spindelheftransmissie, waarmee bijvoorbeeld hefbruggen voor het onderhoud en de reparatie van vliegtuigen worden bewogen, door een nieuwe, slimme variant. De nieuwe ontwikkeling is afkomstig van het bedrijf Bornemann Gewindetechnik uit Nedersaksen. Het hoogtepunt van de nieuwe aandrijving: geïntegreerde minisensoren meten alle bewegingsgegevens van de spindel, die worden gekoppeld, opgeslagen en via Bluetooth naar de smartphone worden verzonden. “Zo zien we op elk moment in welke staat ons product verkeert”, legt Flohr uit. De hefinstallaties hoeven nu niet meer om de twee maanden stilgelegd en voor onderhoud geïnspecteerd te worden. Dat bespaart tijd en kosten. “Met dit project hebben we de coronapauze perfect opgevuld”, vat Flohr samen.
De crisis als gamechanger
Consultant Pfitzer verwacht dat de komende maanden steeds meer oplossingen die tijdens de crisis zijn geïmplementeerd, voet aan de grond zullen krijgen en op grotere schaal zullen worden toegepast: „Veel zaken zullen blijven bestaan en verder worden verfijnd.” Talrijke bedrijven willen bijvoorbeeld hun producten nu permanent online verkopen en uitbreiden met hun nieuwe webwinkels. De particuliere bakkerij Wiese uit Eberswalde heeft bijvoorbeeld vastgesteld dat klanten in de onlinewinkel drie tot vier keer meer omzet genereren dan in de fysieke winkel. Daarnaast heeft het bedrijf tijdens de crisis een zelfgeprogrammeerde bestelapp geïntroduceerd, die de productieplanning vergemakkelijkt. Voor Jenny Bechly-Günzel van het Mittelstand4.0-competentiecentrum in Cottbus is dit een juiste stap: „Digitalisering is geen nice-to-have, maar maakt het verschil.”
Ook in de bouw wordt sinds de crisis steeds meer gedigitaliseerd. Voorbeeld: Karl Ditandy. De specialist in natuursteenbouw uit Rijnland-Palts houdt zijn vergaderingen met architecten, opdrachtgevers en leveranciers sinds half maart niet meer ter plaatse, maar brengt teams virtueel bij elkaar. De bouwleider filmt op de bouwplaats, alle anderen zitten thuis of op kantoor achter hun scherm en wisselen informatie uit. Geen ritten meer met de auto naar de bouwplaats, maar in plaats daarvan een hoge efficiëntie.
Dat geldt ook voor de machinespecialist en ontwikkelaar Bornemann. „Gedigitaliseerde componenten waarmee slijtage en materiaaloverbelasting worden gedetecteerd en processen worden bewaakt, zullen in de toekomst bepalend zijn voor de machine- en installatiebouw”, voorspelt bedrijfsleider Moritz von Soden. Tot de toepassingsgebieden van zijn slimme schroefdraad rekent hij alle installaties waarin schroefdraadspindels of transportschroeven worden gebruikt – bijvoorbeeld werktuigmachines, extruders of hefwagens en hefbokken. Von Soden constateert bij veel middelgrote bedrijven een hernieuwde belangstelling voor innovatieprojecten. Voor hem staat vast: “De coronapandemie stimuleert op veel plaatsen de digitale transformatie.”
De coronapp van Pharmact en WebID zal volgens de planning overigens nog deze maand beschikbaar zijn voor de massamarkt. Wat deze gaat kosten, staat nog niet vast. “Maar hiermee hebben we een oplossing die ook bij toekomstige infectiegolven kan worden ingezet”, schetst WebID-baas Jorga het zakelijke potentieel. Dat is “een enorme markt”.